In België beheert een ziekenfonds - vaak ook mutualiteit genoemd - de verplichte ziektekostenverzekering. Lidmaatschap van een ziekenfonds is verplicht voor wie begint te werken als bediende of arbeider, voor wie nog studeert en 25 jaar wordt of voor wie een werkloosheidsuitkering ontvangt. Kinderen tot 25 jaar zijn automatisch aangesloten via het fonds van het gezinshoofd, tenzij ze eerder fiscaal onafhankelijk worden.

Elk ziekenfonds biedt de verplichte gratis ziekteverzekering aan. Die wordt betaald door de werkgevers- en werknemersbijdragen aan de sociale zekerheid en door de subsidies van de federale overheid. De verplichte verzekering betaalt (gedeeltelijk) ook geneeskundige prestaties, alsook de uitkeringen in geval van arbeidsongeschiktheid.

Daarnaast bieden de ziekenfondsen ook nog aanvullende verzekeringen aan. Daarmee vergoeden ze verstrekkingen die niet of onvoldoende door de verplichte ziekteverzekering gedekt worden, zoals brillen, vaccinaties, tandheelkunde, revalidatie... Hiermee proberen de fondsen zich van hun concurrenten te onderscheiden en nieuwe leden te werven.