Woordenwolk ‘Jeugd, politiek en samenleving’

Overheid

De overheid is het hoogste gezag op een bepaald territorium of grondgebied. Zo spreekt men van nationale, provinciale, gemeentelijke of gewestelijke overheid. Soms slaat overheid niet op een territoriaal gezag, maar op inhoudelijke autoriteit, bijvoorbeeld kerkelijke overheid of militaire overheid.

De overheid heeft een specifieke rol in de samenleving. Zij heeft vele uiteenlopende functies en taken, die voor een aanzienlijk deel afwijken van wat elders in de samenleving gebeurt. Over het gewenste takenpakket van de overheid wordt in verschillende tijden en door partijen met een verschillende ideologische achtergrond verschillend gedacht. In de loop der tijd wisselt het takenpakket van de overheid dan ook vrij sterk.

In het verre verleden droegen de Belgische overheden alleen zorg voor het handhaven van de orde, de infrastructuur en de nationale defensie. De overheid was toen een nachtwakersstaat, een staat waar de overheid zich zo weinig mogelijk bemoeit met de burgers. In deze staat is de enige taak van de overheid in beginsel het garanderen van de veiligheid van de inwoners door het zorgen voor politie en leger. Daarnaast bestaat er een aantal wetten om de rechtsorde te handhaven.

Sinds het ontstaan van de verzorgingsstaat is de overheid op veel meer gebieden actief. De overheid nam een aantal functies die in het verleden door particuliere organisaties werden verricht over. Zo werd de overheid onder andere actief binnen het onderwijs, de sociale zekerheid, volkshuisvesting, en gezondheidszorg.

Momenteel is de samenstelling van het takenpakket van de overheid redelijk stabiel doordat er een voorlopig evenwicht lijkt te zijn gevonden in de taakverdeling tussen overheid, maatschappelijk middenveld, en de private sector.