Het Nederlandse woord democratie stamt af van de Griekse woorden dèmos, wat "volk" betekent en krateo, wat staat voor "heersen, regeren". De term betekent dus letterlijk "volksheerschappij". In de praktijk houdt deze bestuursvorm in dat het volk zelf stemt over de wetten of dat het volk vertegenwoordigers verkiest die de wetten maken, zoals dat in ons land het geval is.

In een democratie is de voltallige bevolking soeverein en is alle autoriteit gebaseerd op de (minstens theoretische) instemming van het volk. Deze bestuursvorm is gebaseerd op het menselijke gelijkheidsideaal. Als iedereen vrij en gelijk in rechten en plichten geboren is (zoals in het eerste artikel van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens staat) dan heeft ook niemand méér recht dan een ander om bepaalde wetten vast te stellen of beslissingen te nemen. Het implementeren van die theorie in de politieke praktijk is vaak niet eenvoudig en kent vele aspecten.